Η επιχείρηση «Epic Fury», η αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, δεν αποτελεί απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση, αλλά το πεδίο σύγκρουσης διαφορετικών αντιλήψεων για την παγκόσμια τάξη, την ενέργεια και τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων.
Εντός της κυβέρνησης Τραμπ, η επίθεση στο Ιράν ανέδειξε δύο διαφορετικές σχολές σκέψης, με πρωταγωνιστές τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Παρόλο που και οι δύο στηρίζουν την επιχείρηση, οι αφετηρίες και οι στόχοι τους διαφέρουν ριζικά.
Ο Μάρκο Ρούμπιο εκπροσωπεί την παραδοσιακή παρεμβατική σχολή των Ρεπουμπλικανών, προσαρμοσμένη στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική». Για τον Ρούμπιο, η επίθεση πρέπει να βασίζεται πάνω στη «προληπτική άμυνα». Η στρατηγική του εστιάζει στην ανάγκη των ΗΠΑ να δράσουν πριν το Ιράν καταστεί ανίκητο μέσω των βαλλιστικών του πυραύλων. Αν και επίσημα αρνείται ότι ο στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος, οι δηλώσεις του για την «ελπίδα ανατροπής από τον ιρανικό λαό» δείχνουν μια επιθυμία για ολική πολιτική μεταβολή στην Τεχεράνη.
Στην πραγματικότητα, οι απόψεις του Ρούμπιο ενσωματώθηκαν στη στρατηγική «Αλλαγή Καθεστώτος Μέσω Αποκεφαλισμού» που υιοθέτησε τελικά ο Λευκός Οίκος, με τη στενή ομάδα των συμβούλων του και τη συμβολή του επικεφαλής του FBI Κας Πατέλ. Στόχος ήταν η κατάρρευση του ισλαμικού καθεστώτος. Η επιχείρηση ξεκίνησε με πλήγματα σε κέντρα διοίκησης και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ. Ταυτόχρονα, υπάρχει ενθάρρυνση του ιρανικού λαού να «πάρει την τύχη στα χέρια του» και υπόσχεση ασυλίας σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας που θα καταθέσουν τα όπλα.
Αντίθετα, ο Βανς κινείται με βάση τον «σκληρό ρεαλισμό». Ο Βανς, αν και αρχικά ήταν επιφυλακτικός, υιοθέτησε τη στρατηγική «Go Big and Go Fast». Η δική του λογική είναι καθαρά λειτουργική: ο πόλεμος δεν γίνεται για τη δημοκρατία ή την αλλαγή καθεστώτος, αλλά αποκλειστικά για την εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος. Ο Βανς φοβάται τους «αιώνιους πολέμους» και το «nation-building», γι’ αυτό και επιμένει στην μη χρησιμοποίηση χερσαίων δυνάμεων (no boots on the ground). Πρόκειται για τη στρατηγική του «Περιορισμένου Χτυπήματος».
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εκφράζει τη στρατηγική της «Χειρουργικής Εξουδετέρωσης», εστιάζοντας σε πάνω από 1.000 στρατιωτικούς στόχους, με τη στήριξη του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων, Νταν Κέιν. Υποστηρίζει ότι αυτή η επιχείρηση δεν είναι Ιράκ και δεν θα εξελιχθεί σε μακροχρόνιο πόλεμο. Παραδέχθηκε ότι η επιχείρηση ενέχει κινδύνους και αμερικανικές απώλειες, αλλά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «τελειώνουν» έναν πόλεμο που δεν ξεκίνησαν οι ίδιες. Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ενώ πολιτικά στηρίζει το αφήγημα του Ρούμπιο, επιχειρησιακά η δράση του αποτελεί τη βάση για τη στρατηγική ολοκληρωτικής συντριβής που προωθεί ο Χέγκσεθ.
Ο Στιβ Μπάνον εκφράζει την απομονωτική δεξιά, προειδοποιώντας ότι ο πόλεμος αυτός εξυπηρετεί ξένα συμφέροντα και θα καταστρέψει την αμερικανική οικονομία. Προωθεί τη στρατηγική του «Απομονωτισμού». Επέκρινε την εμπλοκή των ΗΠΑ, ως εξυπηρέτηση ισραηλινών συμφερόντων. Αμφισβήτησε τις αναφορές ότι το Ιράν ήταν κοντά στην απόκτηση πυρηνικών. Επιμένει ότι αν το Ισραήλ θέλει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, πρέπει να το κάνει μόνο του.
Οι Δημοκρατικοί επικρίνουν την επιχείρηση και προωθούν τη στρατηγική της «Διπλωματικής Επαναφοράς». Καταγγέλλουν την έλλειψη έγκρισης από το Κογκρέσο (War Powers Resolution) και την απουσία σαφούς «στρατηγικής εξόδου». Ζητούν επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και χρήση κυρώσεων αντί για βόμβες, φοβούμενοι μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή κλιμάκωση.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Ευρώπη εμφανίζεται εξίσου διχασμένη και θορυβημένη. Η στρατηγική της «Αμυντικής Απόστασης» που υιοθετούν η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο (E3) αντανακλά την προσπάθεια να μην εμπλακούν άμεσα σε επιθετικές επιχειρήσεις, αλλά «ενεργητικής άμυνας». Πιέζουν για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, θεωρώντας ότι μόνο μια πολιτική λύση είναι βιώσιμη μακροχρόνια.
Από εδώ και πέρα, αρχίζουν οι διαφοροποιήσεις.
Ο Εμανουέλ Μακρόν ηγείται της τάσης για «Στρατηγική Αυτονομία». Η Γαλλία βλέπει την επίθεση των ΗΠΑ ως απόδειξη ότι η Ευρώπη είναι όμηρος των αμερικανικών αποφάσεων. Ο Μακρόν επιδιώκει να δημιουργήσει έναν διακριτό πόλο. Η στρατηγική του δεν αφορά μόνο το Ιράν, αλλά τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ένωσης που θα μπορεί να πει «όχι» στην Ουάσινγκτον χωρίς να φοβάται για την ασφάλειά της.
Στον αντίποδα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ακολουθεί τη στρατηγική της «Ευθυγράμμισης». Ο Γερμανός Καγκελάριος πιστεύει ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να έρθει σε ρήξη με τον Τραμπ. Η στρατηγική του βασίζεται στην «αγορά επιρροής»: η Γερμανία αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες και στηρίζει πολιτικά τις ΗΠΑ, ελπίζοντας ότι έτσι θα έχει λόγο στον έλεγχο των τιμών της ενέργειας και στη μελλοντική «μοιρασιά» της επιρροής στη Μέση Ανατολή.
Στον ευρωπαϊκό Νότο, η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. Η Ισπανία τήρησε σε πρώτο χρόνο στάση ουδετερότητας, απαγορεύοντας τη χρήση των βάσεων της, αλλά τελικά απέστειλε μια φρεγάτα ως πλοίο συνοδείας του γαλλικού αεροπλανοφόρου. Η Ελλάδα έστειλε στη περιοχή στρατιωτική αποστολή για υπεράσπιση της Κύπρου από πλήγματα, ενώ η Ιταλία δεν έχει κινηθεί ακόμα, προσπαθώντας να διατηρήσει τις καλές σχέσεις που έχει με τον Τραμπ, αλλά και τον ρόλο που θέλει να παίξει στην Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στην «Ενεργειακή Θωράκιση», στο βαθμό που ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι μόνο ένα στρατιωτικό ζήτημα, αλλά ένα υπαρξιακό οικονομικό πρόβλημα. Παράλληλα, επειδή χώρες όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, αλλά όχι μόνο, ανησυχούν για τις δευτερογενείς συνέπειες, οι Βρυξέλλες στρέφονται προς την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, που μπορεί να προκύψουν αν ο πόλεμος επεκταθεί, ή αν καταρρεύσει το καθεστώς της Τεχεράνης.
Η επιχείρηση “Epic Fury” δεν θα κρίνει μόνο το μέλλον του Ιράν. Κρίνει τη συνοχή της Δύσης και τις αντοχές της. Ενώ οι ΗΠΑ συζητούν για το πώς θα επιβληθούν στρατιωτικά, η Ευρώπη αγωνιά για το πώς θα διαχειριστεί τις συνέπειες (ενέργεια, προσφυγικό, πληθωρισμός).
Η διαφορά ανάμεσα στις στρατηγικές Βανς και Ρούμπιο στις ΗΠΑ, και ανάμεσα στις στρατηγικές Μακρόν και Μερτς στην Ευρώπη, αναδεικνύει μια θεμελιώδη αλήθεια: η εποχή της ενιαίας δυτικής στάσης έχει δώσει τη θέση της σε μια εποχή πολυδιάστατων συμφερόντων και διαφορετικών ιεραρχήσεων κινδύνου.
