Η Τουρκία του 2026 βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης ιστορίας της. Η γεωγραφική της θέση, που παραδοσιακά αποτελούσε το ισχυρότερο διπλωματικό της χαρτί, μετατρέπεται πλέον σε πηγή ακραίας ευπάθειας. Εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο μέτωπα-τον πόλεμο στην Ουκρανία στον Βορρά και τη σύγκρουση Ισραήλ-ΗΠΑ-Ιράν στον Νότο, η Άγκυρα βλέπει το παραδοσιακό της μοντέλο «επιτήδειας ουδετερότητας» να καταρρέει κάτω από το βάρος των εξελίξεων.
Για χρόνια, η Τουρκία εφάρμοζε ένα μοτίβο δράσης όπου εισερχόταν σε κρίσεις τρίτων ως «ειρηνοποιός», επιδιώκοντας να εξέλθει οικονομικά και πολιτικά ωφελημένη. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ήταν η στάση της μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν απέφυγε τις κυρώσεις, αύξησε την οικονομική συνεργασία με τη Ρωσία και κέρδισε από τον ρόλο της ως διαμετακομιστικός κόμβος.
Σήμερα, αυτό το μοντέλο αποδιαρθρώνεται. Η Τουρκία δεν παρακολουθεί απλώς τις συγκρούσεις, αλλά γίνεται μέρος ενός διευρυμένου «τόξου κινδύνου». Η οικονομική αιμορραγία είναι εμφανής: η Standard & Poor’s προβλέπει πληθωρισμό 28,9% για το 2026 λόγω των ενεργειακών συνεπειών του πολέμου στο Ιράν, ενώ κάθε δολάριο αύξησης στην τιμή του πετρελαίου προσθέτει 400 εκατομμύρια δολάρια στο τουρκικό ισοζύγιο εισαγωγών. Επιπλέον, ο πόλεμος στη Μαύρη Θάλασσα πλήττει άμεσα τα συμφέροντά της, με ουκρανικά μη επανδρωμένα σκάφη να χτυπούν δεξαμενόπλοια (όπως τα Virat και Altura) ακόμη και εντός της τουρκικής ΑΟΖ.
Στον Νότο, οι κίνδυνοι είναι πλέον άμεσοι. Τον Μάρτιο του 2026, η Τουρκία ανέφερε την κατάρριψη του τέταρτου ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου εντός του εναέριου χώρου της, από δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Η προσπάθεια της Άγκυρας να ηγηθεί μιας ομάδας με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία για τον έλεγχο των πετρελαϊκών ροών στα Στενά του Ορμούζ χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως «χρήσιμο εργαλείο μάρκετινγκ» αλλά πρακτικά ανώφελο χωρίς τη συμμετοχή του Ιράν. Η διαπραγμάτευση για το Ορμούζ χωρίς την Τεχεράνη, θεωρείται σαν συζήτηση για τους κανόνες κυκλοφορίας σε μια κλειστή γέφυρα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του φύλακα.
Υπό αυτές τις πιέσεις, υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια για την τουρκική στρατηγική:
Σύμφωνα με το πρώτο, εάν οι ΗΠΑ επικρατήσουν πλήρως έναντι του Ιράν, η Τουρκία θα βρεθεί στη θέση να πρέπει να αποδείξει εκ νέου τη χρησιμότητα της στην Ουάσιγκτον. Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ ενδέχεται να μην ενδιαφέρεται για το ΝΑΤΟ, υπό τη σημερινή του μορφή, οδηγώντας σε διμερείς αμυντικές συμφωνίες που θα απαιτούν από την Άγκυρα απόλυτη αφοσίωση και περιορισμένες πρωτοβουλίες.
Η περιφερειακή αποσταθεροποίηση, λόγω του πολέμου στο Ιράν, αποτελεί το πλέον επικίνδυνο σενάριο. Αν οι ειρηνευτικές συνομιλίες αποτύχουν και ο πόλεμος συνεχιστεί και διαχυθεί στο Ιράκ και τη Συρία, η Τουρκία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την ενδυνάμωση του κουρδικού παράγοντα, τεράστιες προσφυγικές ροές και τον κίνδυνο μιας στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ισραήλ. Η ανάγκη για υποστήριξη από μουσουλμανικές χώρες θα είναι κρίσιμη, αλλά προς το παρόν, δεν είναι ορατή. Αν το Ιράν δεν παραδώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα στις ΗΠΑ και υπάρξει μια ασταθής ειρήνευση, τότε η περιοχή θα εξακολουθήσει να είναι αποσταθεροποιημένη, στο βαθμό που το Ισραήλ, αργά ή γρήγορα, θα θελήσει να διαμορφώσει νέες ισορροπίες, προς όφελος του. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η Τουρκία θα βρίσκεται σε δύσκολη θέση.
Το τρίτο σενάριο αφορά τη δημιουργία ενός «βόρειου τόξου» με τη Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν και το Ιράν. Αυτό θα προσέφερε στην Τουρκία στρατηγική αυτονομία και έλεγχο των ευρασιατικών διαδρόμων, αλλά με τίμημα τη ρήξη με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Για τη Μόσχα, η σταθερότητα της Τουρκίας είναι ζήτημα επιβίωσης. Μετά τη διακοπή της μεταφοράς υδρογονανθράκων δια της Ουκρανίας το 2025, η Τουρκία παραμένει η μοναδική οδός για το ρωσικό φυσικό αέριο προς την Ευρώπη μέσω του Turkish Stream, οι παραδόσεις του οποίου αυξήθηκαν κατά 22% το 2026 . Επιπλέον, η Ρωσία επενδύει στον Διάδρομο Βορρά-Νότου (σιδηρόδρομος Rasht-Astara), ο οποίος θα αχρηστευθεί εάν το Ιράν καταστραφεί, ή αν ο Νότιος Καύκασος περιέλθει σε εξωτερικό έλεγχο. Συνεπώς, η Ρωσία βλέπει στην Τουρκία έναν απαραίτητο εταίρο για την ανάσχεση της αμερικανικής επιρροής στην περιοχή.
Η Τουρκία δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο του «Μεγάλου Παιχνιδιού», αλλά στην πρώτη γραμμή του πυρός. Η απόφαση που θα λάβει η Άγκυρα-μεταξύ της δυτικής ευθυγράμμισης, του περιφερειακού χάους ή της ευρασιατικής ενσωμάτωσης-θα καθορίσει όχι μόνο τη δική της επιβίωση αλλά και την αρχιτεκτονική ασφαλείας ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και της Ευρασίας για τις επόμενες δεκαετίες.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική καλείται, τουλάχιστον για το 2026, να ισορροπήσει μεταξύ της πολιτικής της απόλυτης στήριξης των ΗΠΑ και Ισραήλ, που έχει επιλέξει ως βασική στρατηγική και της ανάγκης να αποτρέψει μια μετωπική σύγκρουση με μια απρόβλεπτη και “στρυμωγμένη” Τουρκία. Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν και οι σχέσεις των ΗΠΑ με το ΝΑΤΟ-άρα και οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Αθήνα- αν ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέξει να τις επανακαθορίσει, μέχρι το τέλος του χρόνου.
