Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο αναδύεται στις αίθουσες της Majlis (Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση-το ιρανικό Κοινοβούλιο) στην Τεχεράνη. Δεν είναι απλώς ένας ακόμη νόμος. Είναι η θεσμοθέτηση ενός νέου δόγματος ασφαλείας που φιλοδοξεί να ανατρέψει την ισορροπία ισχύος στον Περσικό Κόλπο και να ξαναγράψει τους κανόνες της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Το «Σχέδιο Διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ», όπως ονομάζεται, έρχεται ως άμεση απάντηση στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 με την αμερικανική Operation Epic Fury και σηματοδοτεί το τέλος της εποχής της «αβλαβούς διέλευσης» όπως την ξέραμε.
Η βάση του ιρανικού επιχειρήματος είναι παλιά, αλλά τώρα θεσμοθετείται. Το Ιράν υπέγραψε αλλά δεν επικύρωσε ποτέ τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Για την Τεχεράνη, το Στενό του Ορμούζ δεν υπάγεται στο άρθρο 87 περί «ελευθερίας των ανοιχτών θαλασσών». Είναι εσωτερικά ύδατα και κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν να ρυθμίζει τη διέλευση.
Αυτό που αλλάζει το 2026 είναι ότι η αρχή αυτή περνά από τη ρητορική στη νομοθεσία. Το κοινοβούλιο ενέκρινε στις 30 και 31 Μαρτίου το νομοσχέδιο που θέτει ρητούς όρους διέλευσης. Η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας το προώθησε στην ολομέλεια ως «Νόμος για την Εδραίωση της Κυριαρχίας του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ». Ο αντιπρόεδρος της Majlis Αλί Νικζάντ το χαρακτήρισε “τόσο σημαντικό όσο η εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας” και προειδοποίησε ότι η ναυσιπλοΐα δεν θα επιστρέψει ποτέ στο προπολεμικό καθεστώς.
Το σχέδιο έχει 12 άρθρα. Τα τρία βασικά που διέρρευσαν αποκαλύπτουν τη στρατηγική:
Πρώτον, ολικός αποκλεισμός του Ισραήλ. Κανένα ισραηλινό πλοίο δεν θα περνά από το στενό. Δεύτερον, πολεμικές αποζημιώσεις. Πλοία από «εμπόλεμες χώρες», δηλαδή ΗΠΑ και συμμάχους, θα πληρώνουν τέλη για να περάσουν, ως αποζημίωση για ζημιές που προκάλεσαν στο Ιράν. Τρίτον, άδεια Τεχεράνης. Όλα τα υπόλοιπα πλοία χρειάζονται ρητή άδεια του Ιράν.
Άλλα άρθρα που έχουν διαρρεύσει περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τέλη διέλευσης περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο, προκαταβολική υποβολή στοιχείων πλοίου και φορτίου, υποχρεωτική διαδρομή κοντά στην ιρανική ακτή, και πληρωμές σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα. Οι Φρουροί της Επανάστασης, όχι το Υπουργείο Ναυτιλίας, γίνεται η αρμόδια αρχή έκδοσης αδειών.
Η λογική είναι η «economic mirror shield». Αν επιβάλλεις κυρώσεις και βλάπτεις την οικονομία του Ιράν, χάνεις το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης. Το κόστος κάθε κύρωσης μεταφράζεται αυτόματα σε κόστος διέλευσης. Θες να εξάγεις πετρέλαιο; Βεβαιώσου ότι το Ιράν μπορεί να κάνει το ίδιο. Αν ιρανικό τάνκερ δεν φτάνει στον προορισμό του λόγω αποκλεισμού, ο επιτιθέμενος στόλος χάνει το νόμιμο δικαίωμα ναυσιπλοΐας.
Όλα αυτά ξεκίνησαν από την Operation Epic Fury. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πάνω από 13.000 πλήγματα στο Ιράν από τις 28 Φεβρουαρίου, εξουδετερώνοντας ηγεσία και διαλύοντας τις υποδομές. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ σκοτώθηκε. Η Τεχεράνη απάντησε κλείνοντας το στενό. Η ναυσιπλοΐα έπεσε 95%. Περίπου 2.000 πλοία εγκλωβίστηκαν στον Κόλπο. Οι ΗΠΑ απάντησαν με ναυτικό αποκλεισμό στις 13 Απριλίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν θεωρεί ότι το Διεθνές Δίκαιο κατέρρευσε. Οι ΗΠΑ παραβίασαν το άρθρο 2 παρ. 4 του Χάρτη του ΟΗΕ, περί απαγόρευσης χρήσης βίας. Οι 5.000 κυρώσεις που είχαν ήδη επιβληθεί ήταν και αυτές μονομερείς πράξεις. Αφού η Δύση χρησιμοποιεί την ισχύ της εκτός Διεθνούς Δικαίου, η Τεχεράνη θεωρεί ότι πρέπει να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα. Για το Ιράν και για άλλες χώρες, «οι πόλεμοι γεννούν νόμους», επομένως το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι σταθερό σύνολο αληθειών, αλλά αντανάκλαση της ισορροπίας ισχύος στο πεδίο της μάχης.
Εδώ βρίσκεται η βαθύτερη γεωπολιτική σημασία. Το Ιράν δεν θέλει απλώς τέλη. Θέλει να οικοδομήσει νέο περιφερειακό σύστημα.
Πρώτον, διαίρεση σε «εμάς» και «αυτούς». Δημιουργείται «πράσινος διάδρομος» για φιλικές χώρες. Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν, Ιράκ, Μπαγκλαντές θα έχουν προνομιακή πρόσβαση. Η Δύση αντιμετωπίζει αποκλεισμό. Αυτό σπάει την ενότητα του Περσικού Κόλπου και δημιουργεί οικονομικό κίνητρο για αποστασιοποίηση από τις ΗΠΑ.
Δεύτερον, συνυπευθυνότητα. Το Ιράν εισάγει την αρχή ότι χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις φέρουν ευθύνη για ζημιές που προκαλεί η Ουάσιγκτον. Αν το Κατάρ ή το Μπαχρέιν δώσουν βάση στις ΗΠΑ, θα πληρώσουν και αυτές. Έτσι πιέζονται οι περιφερειακοί σύμμαχοι της Αμερικής να διαλέξουν πλευρά.
Τρίτον, συμμαχία με Ομάν. Η Τεχεράνη προτείνει στο Μουσκάτ μερίδιο στη διαχείριση και τα τέλη. Έτσι δημιουργεί περιφερειακό ρυθμιστή ναυσιπλοΐας εκτός δυτικού ελέγχου. Η σταθερότητα του στενού γίνεται οικονομικό όφελος για πολλούς παίκτες, όχι μόνο για το Ιράν.
Τέταρτον, αποδολαριοποίηση. Η απαίτηση πληρωμών σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα χτυπά την κυριαρχία του δολαρίου. Το Kunlun Bank και το CIPS της Κίνας γίνονται εναλλακτικοί δίαυλοι. Το Ορμούζ μετατρέπεται σε εργαστήριο για παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές. Η εποχή που η άρση κυρώσεων εξαρτιόταν από μονομερή υπογραφή στην Ουάσιγκτον τελείωσε. Το Ιράν ζητά νέο ισορροπία: ανταλλαγή ασφάλειας για πρόσβαση. Το στενό από αρτηρία ελεύθερης ναυσιπλοΐας, γίνεται εγγυητής της εδαφικής και οικονομικής ακεραιότητας του Ιράν.
Η αβλαβής διέλευση δεν είναι κεκτημένο δικαίωμα. Είναι αντάλλαγμα για το ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι απέχουν από στρατιωτική δράση κατά του Ιράν. Κάθε κύρωση, κάθε βόμβα, τιμολογείται.
Η Δύση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Συνήθισε να επιβάλλει κυρώσεις ατιμώρητα σε ασθενέστερες χώρες. Τώρα το Ιράν βρήκε σημείο πίεσης: το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου που περνά από το Ορμούζ. Αν ο νόμος περάσει, ο κόσμος θα αντιμετωπίσει μια πρωτοφανή κατάσταση. Η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας του ΟΗΕ συγκρούεται με την αρχή της ισχύος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν «δεν έχει πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα» και θα επανεξετάσει το σχέδιο. Οι διαπραγματεύσεις για μόνιμο τέλος του πολέμου περιλαμβάνουν το άνοιγμα του Στενού, με αντάλλαγμα άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.
Το Ιράν πιστεύει ότι οι σύγχρονοι κανόνες γεννήθηκαν στην εποχή της δυτικής κυριαρχίας. Καθώς η εποχή αυτή σβήνει, οι κανόνες καταρρέουν. Το Ορμούζ είναι η επώδυνη γέννα μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Μιας τάξης όπου η ισχύς, όχι οι συνθήκες, ορίζει το δίκαιο.
